ตาราง BCS 9 คะแนนสุนัขแมว: 3 ขั้นตอนประเมินร่างกายตามมาตรฐาน WSAVA

59% สุนัขและ 61% แมวในอเมริกาน้ำหนักเกิน ในไทยก็ไม่ต่างกันมาก — สุนัข ~43% เกินน้ำหนัก แต่เจ้าของแค่ 17% ที่รู้ตัว

เครื่องมือแก้ปัญหานี้มีอยู่แล้ว: Body Condition Score (BCS) 9 คะแนน — WSAVA เรียกมันว่า “vital assessment ที่ 5”

แหล่งข้อมูล: WSAVA 2011, AAHA 2021, Purina BCS System

3 ขั้นตอนประเมิน BCS

ขั้นที่ 1: คลำซี่โครง — สำคัญที่สุด

• คลำง่าย ไม่มีไขมันเกิน → BCS 4-5 ✅
• คลำ + ไขมันนิดหน่อย → BCS 6
• คลำยาก → BCS 7
• กดแรงถึงจะคลำได้ → BCS 8
• คลำไม่ได้ → BCS 9

ขั้นที่ 2: มองจากด้านบน — มีเอวหลังซี่โครง? ขั้นที่ 3: มองจากด้านข้าง — ท้องกระชับ?

BCS 9 คะแนน — สุนัข

BCS	คำอธิบาย	คลำซี่โครง	มองจากบน	มองจากข้าง
1	ผอมมาก เห็นกระดูก	เห็นชัดจากระยะไกล	เอวชัดมาก	หน้าท้องหดลึก
2	ผอมมาก	เห็นง่าย ไม่มีไขมัน	เอวชัด	หน้าท้องหด
3	ผอม	คลำง่าย อาจเห็น	เอวชัด	หน้าท้องหด
4	น้ำหนักน้อย	คลำง่าย ไขมันน้อย	เอวเห็นง่าย	หน้าท้องหด
5	เหมาะสม	คลำได้ ไม่มีไขมันเกิน	เอวเห็นหลังซี่โครง	ท้องกระชับ
6	เกินเล็กน้อย	คลำ + ไขมันนิดหน่อย	เอวยังมีแต่ไม่ชัด	หน้าท้องลดลง
7	น้ำหนักเกิน	คลำยาก	เอวหาย	อาจยังมีหน้าท้อง
8	อ้วน	กดแรงถึงคลำได้	เอวหาย	ท้องป่อง
9	อ้วนมาก	คลำไม่ได้	เอวหายหมด	ท้องป่องชัด

เหมาะสมสุนัข: 4-5/9 | ทุก +1 BCS ≈ +5% ไขมัน

BCS 9 คะแนน — แมว

BCS	คำอธิบาย	คลำซี่โครง	มองจากบน	มองจากข้าง
1	ผอมมาก	เห็นชัด (ขนสั้น)	เอวชัดมาก	หน้าท้องหดลึก
2	ผอมมาก	เห็นง่าย ไม่มี fat pad	เอวชัด	หน้าท้องหด
3	ผอม	คลำง่าย ไขมันน้อย	เอวชัด	fat pad น้อย
4	น้ำหนักน้อย	คลำได้ ไขมันน้อย	เอวชัด	slight tuck
5	เหมาะสม	คลำ + ไขมันบางๆ	เอวเห็น	fat pad น้อย
6	เกินเล็กน้อย	คลำ + ไขมันเกินเล็กน้อย	เอว + fat pad	tuck หาย
7	น้ำหนักเกิน	คลำยาก	เอวมองยาก	ท้องค่อนข้างกลม
8	อ้วน	คลำไม่ได้	เอวหาย	ท้องกลม fat pad นูน
9	อ้วนมาก	คลำไม่ได้	ไม่มีเอว	ท้องป่อง

เหมาะสมแมว: 5/9 (แมวสูงอายุ 6/9 ยอมรับได้)

⚠️ แมวขนยาว: ให้ คลำ เป็นหลัก ไม่ดูด้วยตา Primordial pouch ≠ อ้วน

MCS — ประเมินกล้ามเนื้อ

MCS	คำอธิบาย
Normal	กล้ามเนื้อปกติ
Mild loss	สูญเสียกล้ามเนื้อเล็กน้อย
Moderate loss	สูญเสียชัดหลายตำแหน่ง
Severe loss	กล้ามเนื้อลีบมาก เห็นกระดูก

WSAVA: “ประเมิน BCS + MCS ทุกตัว ทุกครั้งที่มาตรวจ”

Obesity ในอาเซียน

สิ่งสำคัญ: เจ้าของในไทยมีแนวโน้ม “ให้กินเพราะรัก” (feed to please) สูงกว่าเจ้าของในยุโรป สัตว์เลี้ยง >60% ในอาเซียนยังกินข้าว/อาหารเหลือ

วิธีพูดเรื่องน้ำหนักกับเจ้าของ

• “BCS ตอนนี้ 7/9 เป้าหมายคือ 4-5 ลดน้ำหนัก 15% จะช่วยให้เดินสบายขึ้น”
• “ทุก +1 BCS = เกินน้ำหนัก 10% น้องเกินอยู่ประมาณ 20%”
• “ไม่ต้องอดอาหาร แค่ตวงปริมาณอาหาร”

ซอฟต์แวร์จัดการคลินิกอย่าง VetGo สามารถบันทึก BCS เข้า medical record อัตโนมัติทุกครั้งที่ตรวจ

---

แหล่งข้อมูล: WSAVA Nutrition Guidelines 2011, WSAVA BCS Charts, AAHA 2021, APOP 2024