Bảng thuốc cấp cứu: 18 thuốc in dán tường phòng khám thú y

Lúc 2 giờ sáng, con Golden 8 tuổi ngừng tim trên bàn — bạn có 10 giây để nhớ liều epinephrine. Một bảng dán tường cạnh bàn cấp cứu sẽ nhanh hơn lật điện thoại.

18 thuốc/dịch dưới đây cover 5 tình huống cấp cứu phổ biến nhất tại clinic nhỏ. Liều theo RECOVER 2024, cross-check với Merck Vet Manual và ACVIM Consensus 2024. Availability kiểm tra tại TH/MY/VN.

Bảng này không thay thế training CPR. Nhưng nó giúp bạn không nhầm liều lúc tay đang run.

RECOVER 2024 — 3 thay đổi cần nhớ

graph TD
    A[RECOVER 2024] --> B[BỎ high-dose Epi<br/>chỉ 0.01 mg/kg]
    A --> C[Atropine CPR<br/>1 lần duy nhất]
    A --> D[Shock fluid<br/>aliquots, không full bolus]
    B --> E[Giảm tác dụng phụ<br/>không cải thiện outcome]
    C --> F[Dùng sớm nếu<br/>vagal/non-shockable]
    D --> G[Reassess sau<br/>mỗi bolus]

1. CPCR — ngừng tim

Thuốc	Dog	Cat	Route	Repeat	Lưu ý
Epinephrine	0.01 mg/kg	0.01 mg/kg	IV/IO/IT	q3-5 min	Stock 1:1,000 (1 mg/mL); IT = double dose
Atropine	0.04 mg/kg	0.04 mg/kg	IV/IO	1 lần	Dùng sớm nếu vagal/non-shockable
Vasopressin	0.8 U/kg	0.8 U/kg	IV/IO	Xen kẽ epi	Alternative, không dùng đồng thời

Epi HOẶC Vasopressin mỗi cycle khác — không cộng. RECOVER 2024 bỏ high-dose epi hoàn toàn.

2. Anaphylaxis — sốc phản vệ

Bước	Thuốc	Dog	Cat	Route
1	Epinephrine	0.01 mg/kg	0.01 mg/kg	IM/IV
2	Fluids	10-15 ml/kg bolus	5-10 ml/kg	IV
3	Diphenhydramine	1-4 mg/kg	0.5-2 mg/kg	IM
4	Dexamethasone SP	0.1-0.5 mg/kg	same	IV/IM

Antihistamine và steroid KHÔNG thay thế epinephrine. Steroid tác dụng sau 4-6 giờ — không cứu sốc tức thì.

⚠️ Mèo: Diphenhydramine có thể gây paradoxical excitation

3. Status epilepticus — co giật liên tục

Bước	Thuốc	Dose	Route	Repeat
1st	Midazolam (preferred)	0.3 mg/kg; IN: 1 mg/kg	IV/IM/IN	Max 3; CRI 0.3 mg/kg/h
1st	Diazepam	0.5 mg/kg IV; 1 mg/kg PR	IV/PR	Max 3 boluses
2nd	Phenobarbital	4 mg/kg q20-30min	IV chậm	Total 16-20 mg/kg
2nd	Levetiracetam	60 mg/kg loading	IV/PO	3-4 lần/24h

Midazolam > Diazepam cho mèo (ACVIM): ít CNS depression, IN route tốt, không hepatotoxic.

⚠️ Diazepam hepatotoxicity ở mèo — idiosyncratic, có thể fatal sau vài liều oral/parenteral.

⚠️ Tất cả benzodiazepines + phenobarbital = controlled drugs — cần tủ khóa, sổ log.

4. Toxicosis — ngộ độc

Tình huống	Thuốc	Dog	Cat	Route
Gây nôn chó	Apomorphine	0.03 IV; 0.04 IM	🔴 CẤM	IV/IM
Gây nôn mèo	Dexmedetomidine	—	7 mcg/kg IM	IM/IV
Gây nôn mèo	Xylazine	—	0.44-0.5 mg/kg	IM
Hấp thụ độc	Activated charcoal	1-2 g/kg	same	PO
Rodenticide	Vitamin K1	2.5 mg/kg SC → PO 14-28d	same	SC/PO
OP poisoning	Atropine	0.2-2 mg/kg to effect	same (lower)	IV/IM/SC

🔴 CẤM cho mèo — in chữ đỏ

• Apomorphine: KHÔNG dùng
• Hydrogen peroxide: KHÔNG dùng — severe hemorrhagic gastritis
• Vitamin K1: KHÔNG IV — risk anaphylactoid

5. Shock — truyền dịch cấp cứu

Dịch	Dog	Cat	Route
Crystalloid (LRS/NaCl)	10-15 ml/kg bolus	5-10 ml/kg bolus	IV
HES colloid	Up to 20 ml/kg (aliquots)	Up to 10 ml/kg	IV
Hypertonic saline 7.5%	4-7 ml/kg / ~10 min	3-4 ml/kg	IV

Full single shock bolus KHÔNG còn recommended. Cho ¼-⅓ aliquots → reassess → tiếp.

⚠️ Mèo rất nhạy fluid overload — luôn dùng dose thấp hơn chó.

Thực tế ĐNA — thuốc từ đâu?

Insight quan trọng: phần lớn thuốc cấp cứu tại clinic nhỏ ĐNA = thuốc người. Cần tính lại concentration/dilution theo thú y.

Controlled drugs — luật 3 nước

Thuốc	Thailand	Malaysia	Vietnam
Ketamine	Psychotropic Cat. II	DDA Part III	Psychotropic MOH
Diazepam	Psychotropic Cat. IV	Poisons Group A	Psychotropic MOH
Midazolam	Psychotropic Cat. II	Poisons + Psychotropic	Psychotropic MOH
Phenobarbital	Psychotropic Cat. IV	Poisons + Third Schedule	Psychotropic MOH

Malaysia rõ nhất: tủ khóa + register + lưu 2 năm + inspector có quyền kiểm tra. Vietnam: kho/tủ riêng + log nhập-xuất + báo cáo hàng tháng trước ngày 20.

Emergency equipment baseline — clinic nhỏ

Equipment	Cần?	Giá tham khảo (MY)
Oxygen (tank/concentrator)	✅ Bắt buộc	RM2,495-3,034
Ambu bag	✅ Bắt buộc	—
Laryngoscope + ET tubes	✅ Bắt buộc	RM132-1,860
Infusion pump	⚠️ Nên có	RM2,099
Pulse oximeter	⚠️ Nên có	—
Defibrillator	❌ Hiếm (<20%)	RM4,288+

Theo Malaysia DVS Directive 2/2015: minimum = O2, laryngoscope, ET tubes, ambu bag, locked drug cabinet.

In ra dán tường — 4 điều cần nhớ

1. CPCR: Epi 0.01 mg/kg q3-5min — KHÔNG high-dose — Atropine 1 lần
2. Anaphylaxis: Epi IM TRƯỚC — antihistamine/steroid là adjunct
3. Seizures: Midazolam IN nếu không có IV — Levetiracetam thay phenobarbital nếu cần
4. Mèo: KHÔNG apomorphine, KHÔNG H2O2, KHÔNG Vit K1 IV — gây nôn bằng dexmedetomidine/xylazine

Phần mềm quản lý phòng khám như VetGo có thể tích hợp emergency drug calculator theo cân nặng — nhập kg, ra liều + thể tích tự động.

---

Nguồn: RECOVER 2024 Guidelines, RECOVER Drug Dosing Charts, Merck Veterinary Manual, ACVIM Consensus Status Epilepticus 2024, Today’s Veterinary Practice. ĐNA data: Thai FDA, Malaysia DDA/DVS Directive, Vietnam Circular 12/2020.