clinical · vet
จัดการความเจ็บปวดสุนัขแมวตาม WSAVA 2022: ประเมิน NSAIDs opioids multimodal
เผยแพร่เมื่อ 3 พฤษภาคม 2569 · 10 นาทีในการอ่าน
WSAVA เรียกความเจ็บปวดว่า “vital sign ที่ 4” — เทียบเท่ากับอุณหภูมิ ชีพจร การหายใจ แต่มีกี่คลินิกที่ให้คะแนนความเจ็บปวดอย่างเป็นระบบทุกเคส?
บทความนี้สรุป WSAVA 2022 + AAHA 2022 เป็นตารางค้นหาเร็ว: tools ประเมิน ตารางยา NSAIDs + opioids + adjunctive
เอกสารอ้างอิง ไม่ใช่ protocol สั่งยา แหล่งข้อมูล: WSAVA 2022, AAHA 2022, ISFM 2022, Merck
4 หลักการสำคัญ
- Multimodal — ใช้หลายยา/วิธีร่วมกัน
- Pre-emptive — ให้ยาแก้ปวดก่อนความเจ็บปวดเกิด
- Individualized — ปรับตามชนิดสัตว์ อายุ โรคร่วม
- Reassess — ประเมิน → รักษา → ประเมินซ้ำ
เครื่องมือประเมินความเจ็บปวด
| Tool | ชนิด | คะแนนสูงสุด | Threshold |
|---|---|---|---|
| Glasgow CMPS-SF | สุนัข | 24 | ≥6 = ต้องแทรกแซง |
| Glasgow CMPS-Feline | แมว | 20 | อ้างอิง licensed |
| Feline Grimace Scale | แมว | Facial action units | — |
| CSU Canine | สุนัข | 0-4/domain | ไม่มาตรฐาน |
NSAIDs
| ยา | สุนัข | แมว | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| Carprofen | 2.2 mg/kg q12h | 2-4 once periop | GI/ไต/ตับ |
| Meloxicam | 0.2 → 0.1 q24h | 0.3 SC → 0.05 q24h | แมว long-term = ขึ้นกับประเทศ |
| Robenacoxib | 1-2 q24h | 2 SC (3d) / 1 PO q24h | ดีสำหรับแมว acute |
⛔ ห้ามใช้ NSAID เมื่อ: GI disease, ไต/ตับ, coagulopathy ห้ามรวม corticosteroid
Opioids
| ยา | สุนัข | แมว | Route | ระยะเวลา |
|---|---|---|---|---|
| Morphine | 0.2-0.5 | 0.1-0.5 | IV/IM/SC | q2-6h |
| Methadone | 0.1-0.5 | 0.2-0.6 | IV/IM/SC | q2-6h |
| Buprenorphine | 0.005-0.02 | 0.005-0.04 | IV/IM/OTM | q6-12h |
| Fentanyl | 2-10 mcg/kg | 2-5 mcg/kg | IV/CRI | ต่อเนื่อง |
⚠️ Tramadol สุนัข: ไม่ได้ผลสม่ำเสมอ — ไม่ควรใช้เป็น primary analgesic
ยาเสริม
| ยา | ขนาด | ชนิดสัตว์ | เมื่อไร |
|---|---|---|---|
| Gabapentin | 5-10 mg/kg q8-12h | สุนัข/แมว | Neuropathic, เรื้อรัง |
| Ketamine | 0.5 IV → CRI | สุนัข/แมว | Severe acute |
| Lidocaine | 1-2 IV → CRI | 🔴 สุนัขเท่านั้น | Somatic/visceral |
| Amantadine | 3-5 mg/kg q24h | สุนัข/แมว | OA เรื้อรัง |
การเข้าถึง opioid ในไทย
ประเทศไทยมี opioid access ค่อนข้างดี: morphine, tramadol ใช้กันแพร่หลายในงาน perioperative ตามข้อมูลสำรวจ 2024
เมื่อไม่มี opioid: Meloxicam + Gabapentin + Local blocks = multimodal ที่ใช้ได้
⛔ Paracetamol — ห้ามใช้ในแมว
Paracetamol/Acetaminophen ห้ามเด็ดขาดในแมว — ทำให้เกิด methemoglobinemia เสียชีวิต
เช็กลิสต์ — ติดห้องผ่าตัด
| ขั้นตอน | งาน | ✓ |
|---|---|---|
| ก่อนผ่าตัด | ให้คะแนน pain baseline | ☐ |
| Pre-emptive analgesia | ☐ | |
| ระหว่าง | Local/regional block | ☐ |
| หลัง | ประเมิน 30 นาทีหลัง extubation | ☐ |
| Score ≥6 → rescue | ☐ | |
| ประเมินทุก 2-4 ชม. | ☐ | |
| กลับบ้าน | NSAID + gabapentin PO | ☐ |
| สอนเจ้าของดูสัญญาณเจ็บ | ☐ |
ซอฟต์แวร์จัดการคลินิกอย่าง VetGo สามารถบันทึก pain score เข้า medical record อัตโนมัติ
แหล่งข้อมูล: WSAVA 2022, AAHA 2022, ISFM 2022